تبلیغات
مسجد جامع یزد - مطالب مهر 1389

امروز:

رساله ماکسیم سیرو - قسمت اول

» نوع مطلب : اطلاعات عمومی مسجد جامع ،

 

 

رساله ماکسیم سیرو بهترین منبع برای علاقمندان به دانستن تاریخچه مسجد جامع یزد است . ماکسیم سیرو نه تنها بیشترین تلاش را برای شناخت ریشه های تاریخی مسجد جامع یزد انجام داده ، بلکه نوشتاری را از خود بجای گذاشته که نبود آن باعث میشد ، کلاف سردرگم تاریخچه مسجد جامع از چیزی که هست ، پیچیده تر گردد . رساله وی به درستی که راه پژوهشگران را روشن میکند .

نقشه ای که ماکسیم سیرو به مدد دستیاران خود از مسجد جامع یزد ترسیم کرده ، شامل تفکیک تاریخچه فضاها و دیواره های مسجد است که سیر تغییر و تحول مسجد را روشن میکند . اهمیت وی به ویرانه های مسجد قدیم  و بررسی تاریخچه شکلگیری مسجد کنونی منجر به ارائه رساله ای شده که برای پژوهشگران اهمیت بسیار دارد . تصویر برداری وی از ویرانه های مسجد قدیم ، خود سند معتبر و بدون کذبی است که میتوان با استفاده از آن به حال و هوای مسجد در دوره های اولیه ساخت ، پی برد .

همچنین ماکسیم سیرو در رساله خود به تجزیه و تحلیل تاریخچه مسجد جامع پرداخته و شناخت نسبتا خوبی را به حاکمان و اوضاع اجتماعی دوره های ساخت مسجد پیدا کرده است .

 با اینحال نمیتوان جهت شناخت تاریخ مسجد به رساله وی اکتفا کرد ، بلکه باید از مجموع منابع برای این امر استفاده نمود ، زیرا وی ممکن است که انسانی بسیار آگاه در مورد سیر تحول تاریخ ایران باشد و بخوبی تاریخ را تجزیه کند، اما باید توجه داشت که وی ، یک فرد غیر بومی است و ممکن است زوایایی از تاریخ که از نگاه تحلیلگران بومی بسیار اهمیت دارد ، از نگاه وی پنهان مانده باشد.

در ضمن باید این توضیح را اضافه کنیم که در رساله وی از منابع مختلف سیاحانی که از یزد دیدن کرده اند نام برده شده ، اما توضیح میدهد که سیاحان به مسجد جامع یزد بسیار کم توجهی کرده اند و بیشتر توجه آنها به قبه دوازده امام یزد بوده است .

در سلسله مطالب رساله ماکسیم سیرو ، سعی میکنیم تا سیر تحول تاریخچه مسجد را از دیدگاه وی بررسی کنیم .

ماکسیم سیرو رساله های زیادی دارد از جمله میتوان ، به رساله مسجد یزد خواست یا ایزد خواست ، مسجد جامع بروجرد ، مسجد جامع اردبیل و ... اشاره کرد که همه را بصورت دقیق به نگارش درآورده است . همچنین عکسها و نقشه های موجود در این رساله ها ، سند تاریخی به حساب می آیند .

نقشه زیر که قبلا نیز به شما معرفی شده بود توسط ماکسیم سیرو و دستیارانش تهیه شده که بسیار دقیق و ماهرانه است، وی در ابتدای رساله خود از همکاران و دستیارانش که در دمای 36 درجه یزد درسال 1937 میلادی برای تهیه این نقشه زحمت میکشیدند تقدیر و تشکر کرده است .

نقشه مسجد جامع یزد

 

در این نقشه مراحل ساخت و تکمیل مسجد به هشت دوره تقسیم شده که بزرگترین مبحث مربوط به قسمت مسجد اولیه است . وبلاگ مسجد جامع یزد دوره های مختلف موجود در نقشه را به رنگهای متفاوت طبقه بندی کرده است تا درک آن برای شما آسانتر باشد .

نقشه زیر مربوط به دوره اولیه ساخت مسجد جامع است که در مطالب بعدی به بررسی اسناد موجود درباره آن میپردازیم .

نقشه مسجد جامع قدیم یزد

------------------------

منابع :

1-     یادگارهای یزد – تدوین ایرج افشار

2-     یزدنامه – نگارش و گرد آوری ایرج افشار

3-     مقاله مهندس صدیقه گلشن – بررسی تاریخچه مسجد جامع یزد – مجله صفه

4-     سبک شناسی معماری ایرانی – دکتر محمد کریم پیرنیا

 


نوشته شده در : سه شنبه 27 مهر 1389  توسط : مجتبی .    نظرات() .

برچسب ها: نقشه مسجد جامع یزد ، تاریخچه مسجد جامع یزد ، ماکسیم سیرو ، نقشه ،

بررسی موقعیت مسجد جامع یزد در شهر (قسمت دوم)

» نوع مطلب : اطلاعات عمومی مسجد جامع ،

 

 

در قسمت قبل در مورد جایگاه و موقعیت مسجد جامع یزد در شهر توضیح داده شد .

در این قسمت باید کمی در جزئیات موقعیت مسجد جامع وارد شویم . بنابراین بهتر است در ابتدا اشاره ای هرچند کوچک به حصار شهر داشته باشیم تا بتوانیم در آینده موقعیت مسجد را با استفاده از همین حصار شهر توضیح دهیم .

شهر یزد با وجود تغییرات بسیار ، هنوز ساختار اصلی خود را حفظ کرده است و میتوان با مراجعه به عکسهای هوایی و یا گردش در محلات قدیمی، موقعیت حصار قدیمی شهر را بدست آورد. این شهر دارای دو حصار است که یکی از حصارها به صورت ناتمام رها شده است.

در نقشه زیر موقعیت هردو حصار شهر مشخص شده است:

حصار شهر یزد

 

همانطور که قبلا گفته شد ، نقشه فوق در سال 1859 میلادی توسط روسها تهیه شده و در حال حاضر در موزه ارتش سرخ نگهداری میشود.

خط قرمز محدوده اولیه شهر و خط آبی حصار ناتمام شهر را نشان میدهد.

تصویر زیر حصار اولیه شهر و موقعیت مسجد جامع را نشان داده است. در این تصویر اندازه تقریبی فاصله مسجد جامع با بعضی عناصر محاسبه شده است.

 

موقعیت مسجد جامع یزد

 

1-     مسجد جامع یزد

2-     ارگ حکومتی

3-     میدان سعادت (میدان قلعه)

4-     قبه ی دوازده امام

5-     جرهر یا جوی هرهر (قبرستان قدیمی شهر یزد)

6-     دروازه شاهی (این دروازه در نقشه ثبتی یزد،به اشتباه مالمیر نامیده شده است)

7-     دروازه مهریز

8-     دروازه کوشکنو

در زیر به توضیح مختصر در مورد هریک از مکانهای بالا میپردازیم.

 

*** ارگ حکومتی :

در جبهه شرقی خیابان امام ، محله ای به نام قلعه کهنه قرار دارد که ارگ حکومتی یزد در همین محله واقع شده و به همین دلیل آن را قلعه کهنه گویند. ارگ حکومتی یزد از جنوب به خیابان مهدی و محله گازرگاه ، از غرب به خیابان امام ، از شمال به محله قلعه کهنه و از شرق به خارج از حصار و جوی هرهر منتهی میشود.

کتابهای تاریخ یزد (قرن نهم ) و تاریخ جدید یزد (قرن دوازدهم ) به وضوح از قلعه حاکم نشین در یزد نام برده اند و احداث آن را به سال 799 هـ.ق و به عنوان اولین عمارت تیموریان در یزد میدانند .

در کتاب یادگارهای یزد نیز در مورد قلعه (نارنج قلعه) و دیوانخانه (دارالحکومه) و محل واقع شدن آن توضیح داده شده است.

تصویر هوایی زیر که در سال 1335 توسط روسها تهیه شده ، موقعیت مسجد جامع را نسبت به ارگ حکومتی نشان میدهد :

ارگ حکومتی یزد

 

فاصله مستقیم از ارگ حکومتی تا مسجد جامع یزد در حدود 450 متر است.

جالب است بدانید که در دوره اول حکومت اسلامی ، بیشتر حاکمان شخصا اقدام به برپایی مسجد مخصوصا مسجد جامع میکرده اند ، زیرا آن را نماد حکومت اسلامی میدانستند ، اما در دوره های بعدی قدرت سیاسی از قدرت مذهبی جدا میگردد و قدرت سیاسی برتری خود را بر قدرت مذهبی اعمال میکند ، برای همین است که حاکمان دیگر بصورت مستقیم در برپایی مساجد جامع نقش ایفا نمیکرده اند ، اما در این دوره همچنان مسجد جامع به عنوان حضور مستقیم دولت اسلامی به حساب می آید و شهر هرچند پرجمعیت باشد ، بدون مسجد جامع شهر به حساب نمی آید .

 

بدلیل طولانی شدن مطلب ، ادامه توضیحات درباره بناهای اطراف مسجد جامع در قسمتهای بعدی درج میشود.

--------------------------

توضیحات :

قسمت اول این مطلب را میتوانید در این صفحه مطالعه نمایید .

--------------------------

منابع تمام قسمتها:

این منابع متعلق به تمامی قسمتهای این مطلب است که بتدریج منتشر میشود .

1-     معرفی مختصر ارگ حکومتی شهر یزد – واحد مطالعات – سازمان میراث فرهنگی – 1382

2-     از شار تا شهر – دکتر سید محسن حبیبی – انتشارات دانشگاه تهران

3-     یادگارهای یزد – تدوین ایرج افشار – جلد دوم

4-     مزار جوی هرهر – مظلومترین مزار یزد – تالیف حبیب مهرنیا

5-     عکسهای اصلی  : پایگاه پژوهشی میراث فرهنگی یزد

6-     نقشه ثبتی بافت تاریخی یزد : سازمان میراث فرهنگی استان یزد

--------------------------

حق تکثیر :

تدوین و گردآوری مطالب توسط وبلاگ مسجد جامع یزد انجام شده ، ذکر منابع اصلی الزامی است .

جانمایی عناصر برروی عکسها توسط وبلاگ مسجد جامع یزد انجام شده ، ذکر منبع الزامی است.

 


نوشته شده در : جمعه 2 مهر 1389  توسط : مجتبی .    نظرات() .

برچسب ها: قبه دوازده امام ، ارگ حکومتی ، موقعیت مسجد جامع ، عکس هوایی ، دروازه شهر یزد ، نقشه ، حصار شهر یزد ،